kodbankasi http://kodbankasi.org/kodbankasi

Şii Nedir Şiilik Mezhebi Vikipedi

Şiilik, İslam mezheplerinden biridir.Şii mezhebine üye olan kişilere Şii, çoğul olarak ise Şia denir. İslamda Sünnilikten sonra gelen en büyük ikinci mezheptir.Şiiler İslam dünyasının %15 ini oluşturur.  Şii anlam olarak “Aliye yandaş olan kişiler” anlamına gelir .

Şiilik akımı değişik fikirler barındırmaktadır. Ortak noktaları, Muhammed’in ölümünün sonrasında imamet veya halifelik makamının Ali ile başlamak üzere O’nun soyundan gelen insanlara ait olduğunu kabul etmektir.

Şiiler arasında, İmamet hakkında farklı görüşler vardır ve bu yüzden Şiilik genel olarak üç kategoriye ayrılmaktadır;

Zeyd’îyye (Beşçiler)

Zeydîler, Muhammed’den sonra İmamların sıralamasının şu şekilde olduğuna inanırlar: Ali el-Mûrtezâ, Hasan bin Ali, Hüseyin bin Ali, Ali bin Hüseyin (Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn), Zeyd bin Ali.

Daylam ve Taberistan bölgesinde 864 yılından 928 yılına kadar hüküm süren Alavîler adındaki devlet, tarihte kurulmuş olan ilk Zeydî devletidir. Tarihte değişik Zeydîinançları ortaya çıkmıştır. Günümüzde Zeydîler en yoğun olarak Yemen’de yaşamaktadırlar.

İsmâ‘il’îyye (Yediciler)

İsmâ‘ilîler’e göre, İmâmet sıralaması şöyledir: Ali el-Mûrtezâ, Hasan bin Ali (Nizârîler’e göre İmâm değildir), Hüseyin bin Ali,Ali bin Hüseyin (Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn), Muhammed el-Bakır, Cafer es-Sadık, İsmâil bin Câ’fer el-Mûbarek, Muhammed bin İsmâ‘îl eş-Şâkir.

İsmâ‘ilîler’in “İmâmet” konusunda değişik inanca sahip farklı kolları ve inanç grupları vardır. Yediciler ve Karmatiler’e göreİsmâil bin Câ’fer el-Mûbarek’in son İmâm olduğuna inanılırken, Mustali fıkhında Yirmibirinci İmâm olan “Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım” gayba halinde saklanan son imâmdır. Nizârîler olarak bilinen İsmâilî grupları ise, imâmetin İsmâil bin Câ’fer el-Mûbarek’in soyundan gelen kişiler ile günümüze kadar devam ettiğine inanırlar. Tarihte Fâtımîler ilk İsmâilî devletidir. İsmâ‘ilîler, Safevîler dönemine kadar, dünya Şiiliğin çoğunluğunu oluşturmaktaydı. Günümüzde İsmailîler sayıları çok fazla olmamakla birlikte özellikle Hindistan, Pakistan, İran, Afganistan, Tacikistan coğrafyalarında ve Suriye’de yaşamaktadırlar.

şii nedir vikipedi

 

İsnâ‘aşer’îyye (Onikiciler) ve On İki İmâm

Onikiciler’e göre İmâmet sıralaması şöyledir: Ali el-Mûrtezâ, Hasan bin Ali, Hüseyin bin Ali, Ali bin Hüseyin(Ali Zeyn el-Âb’ı-Dîn), Muhammed el-Bakır, Cafer es-Sadık, Musa el-Kâzım, Ali er-Rıza, Muhammed el-Cevâd, Ali Naki, Hasan el-Askerî, Muhammed Mehdi.

Onikiciler, Safevîler döneminden beri Şiiler arasında çoğunluktadırlar. Onikici olan birçok inanç bulunmaktadır. Bunların en yaygını Câferîlik mezhebidir. Bunun dışındaNusayrîlik, Anadolu Aleviliği, Bektaşîlik, Ehl-i Hak, Malang, Nurbakşî tarikatı vs. gibi inanışlar da On ikicidir. Ama Câferîler, Câferîlik mezhebinden başka hiçbir mezhebin Şii olduğunu kabul etmez. Diğer on ikici inanışların ve yedici inanışların İslam dışı olduğuna inanır. Şii mezhebi olan ZeydîMezhebi’ni Müslüman saymakla beraber “hak” bir mezhep olmadığına inanırlar.

On İki İmam

  1. Ali bin Ebu Talib (600–661), “Emir ül-Mü’minin” olarak da bilinir
  2. Hasan bin Ali (625–669), Hasan al Mücteba olarak da bilinir.
  3. Hüseyin bin Ali (626–680), Husayn al Şehid, Şah Hüseyin veya Husayn al Şaheda olarak da bilinir.
  4. Ali bin Hüseyin (658–713), Ali Zeynel Âbidin olarak da bilinir.
  5. Muhammed bin Ali (676–743), Muhammed el-Bakır olarak da bilinir.
  6. Cafer bin Muhammed (703–765), Cafer-i Sadık olarak da bilinir.
  7. Musa bin Cafer (745–799), Musa el-Kâzım olarak da bilinir.
  8. Ali bin Musa (765–818), Ali er-Rıza olarak da bilinir.
  9. Muhammed bin Ali (810–835), Muhammad el-Cevad veya Taki olarak da bilinir.
  10. Ali bin Muhammed (827–868), Ali Naki veya El-Hâdî olarak da bilinir.
  11. Hasan bin Ali (846–874), Hasan el-Askeri olarak ta bilinir.
  12. Muhammed bin Hasan, Muhammed Mehdi olarak da bilinir. Şii inancına göre halen kayıptır (Gaiba) ve kıyametyakılaşınca ortaya çıkacaktır.

Sünnilik ile Şiiliğin ayrılışı

Alevilikte ve Şiilik’te önemli bir yere sahip olan Zülfikar isimli kılıcın temsîlî bir resmi.

Sünnî ve Şii ayrımı İslam peygamberi Ebû’l-Kâsım Muhammed ibn ʿAbd Allâh ibn ʿAbd’ûl-Muttâlib’in 632 tarihinde ölümüyle birlikte başlamıştır. Yaşadığı sürece dini rehberliğin yanı sıra siyasi önder vasfını da kendisinde bulunduran Muhammed’in artık hayatta olmayışı müslüman toplumu yeni önderin kim olacağı sorusuyla karşı karşıya bırakmıştı. Sakife denilen yerde toplanan bir grup müslüman hilafete Ebu Bekir’i seçmiş, daha sonra “Şiat ü Ali” olarak adlandırılacak olan Ali taraftarı bir grup müslüman da Muhammed’in damadı olan Ali’nin bu göreve daha layık olduğunu ve Ebu Bekir’i seçen grubun hak yoldan saptığını düşünmüştü. Dahası Ebu bekir’in halifeliği Ali’nin elinden Fatıma’nın evinin basılması ve yakılması ile zorla aldığını iddia ederler.

Peygamberin ölümü üzerinden yaklaşık otuz yıl geçtikten sonra İslam toplumu ilk iç savaşı yaşamıştır. Bu savaş Müslümanların Emevi taraftarları, Ali taraftarları ve hariciler olarak bölünmesine yol açmıştır. Sünni yaklaşım;

  • Sünnîler ve Sünnîlik – Sünnîler ilk dört halifenin (Ebu Bekir, Ömer, Osman ve Ali) Kur’an ve Sünnet’e uygun hak yöneticiler olduğuna inandılar. Ancak sonradan gelen ve artık saltanata dönüşmüş olan halifeliğin öncekilerin standartlarına uymadığına inandılar. Ancak sünni ulemaya göre müslümanlar’ın sonradan gelen otoritelere de itaat etmeleri, iç savaş ve fitnelerden uzak durmaları gerekliydi.

Şiîlik ile Sünnîlik arasındaki farklar

  • Şiiler, Muhammed’den sonra hilafet’in Ali ve soyuna ait olduğunu savunur ve sünnilerin meşru ve dince makbul kabul ettikleri ilk üç halife (Ebu Bekir, Ömer veOsman’ın) hilafeti Ali’den gasp ettiklerine inanırlar. Yezid’in babası Muaviye konusunda da benzer bir durum sözkonusudur; Şiiler Yezid hakkındaki görüşlerin benzerini Ali’nin hilafetine karşı çıktığı için Muaviye için de sürdürürler, ancak Sünniler Muaviye’nin bir “içtihad” yaptığını ve içtihadında yanılsa bile Kur’an’ın vahiy katibi ve peygamberin ashabından olduğu gerekçesiyle hakkında kötü ifadede bulunmaktan kaçınırlar. Şiiler ise Muaviye’nin peygamberin sahabesinden olmasının daha sonra yaptığı çirkinlikleri örtemeyeceğini ifade ederler.
  • Siyasi iktidar ve emir sahiplerine itaat: Sünnîlere göre iktidar bir soy meselesi değil, ümmetin kendi içinde istişare ile çözeceği siyasi bir konu olarak görülür ve genellikle “devlet başkanına itaat” kültürü hakimdir. Sünnilere göre Peygamber ve akabinden gelen raşid halifeler hem devlet başkanı idiler hem de imam. Onlardan sonra bu görevlerin ayrıldığından söz edilebilir. Şiilerde ise iktidar inanç meselesidir ve meşru siyasi lider aynı zamanda ruhani liderliği de elinde bulunduran Ali ve soyundan gelen imamlara aittir. Caferi Şiasında kıyamete kadar gizli kalan Mehdi dahil On İki İmamın günahsız olduğuna, “vahyi alma” hariç, “günahsızlık” ve benzeri konularda peygamberlere benzediğine inanılır.
  • Küçük yaşta gaip (saklı) olan 12. imamın ölmediğine ve halen hayatta olup kurtarıcı (mehdi) olarak tekrar geri döneceğine inanırlar.
  • Şiiler Tehlike anında inancı saklamanın (takîyye) câiz olduğuna inanırlar.
  • Muta nikahının (belirli bir süreyle sınırlandırılmış evlilik) Sünnilerin kabullenmemesinin aksine dinen uygun (caiz) olduğuna inanırlar. Şiilere göre bunun peygamber zamanında yapılması uygun görülmüş, Kur’an’da da onaylanmıştır.

Şiilik ile ilgili yorum, görüş ve sorularınızı aşağıdaki yorum bölümümüzden yönlendirebilirsiniz.

Bir önceki yazımız olan Hanefi Mezhebi Nedir Vikipedi başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Bir yorum

  1. filimi cok cok güzel

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu yazı da ilginizi çekebilir !

The infinity icon. Infinity symbol. Flat Vector illustration

sonsuz (∞) işareti nasıl yapılır

sonsuz işareti klavyede nasıl yapılır,sonsuz işareti nasıl yapılır,sonsuz işareti facebook Sonsuzluk işareti yan yatmış 8 ...